مأمورنماها یا مأموران تقلبی طی سالهای اخیر مشكلاتی را برای شهروندان به وجود آورده و تحت عناوین مختلف جرائم و تخلفاتی را مرتكب میشوند.
برای آشنایی شهروندان و تنویر افكار عمومی و پیشگیری از جرائمی كه تحت پوشش مأموران تقلبی، توصیههای پلیس در این زمینه میتواند گرهگشای برخی مشكلات باشد.
به طور معمول در اخبار حوادث رسانهها با مواردی روبرو میشویم كه از دستگیری مجرمان تحت پوشش مأموران نظامی، انتظامی و دستگاههای دولتی حكایت دارد؛ این تبهكاران عمدتاً با سوء استفاده از شرایط ویژه قربانیان مرتكب انواع جرایم از جمله سرقت، اخاذی، كلاهبرداری، اعمال منافی عفت و حتی در مواردی قتل به ویژه علیه اتباع خارجی میشوند.
تبعات و پیامدهای جرایمی كه این افراد مرتكب میشوند، از منظر اجتماعی دارای اهمیت زیادی است؛ چرا كه این قبیل جرایم باعث ایجاد رعب و وحشت در جامعه شده و امنیت عمومی را تهدید میكنند. به همین دلیل قانونگذار مجازات مضاعفی را برای مرتكبین پیشبینی كرده است.
در كنار توجه قانون برای برخورد با این مجرمان، اما اقدامات پیشگیرانه نیز میتواند تأثیرگذار باشد، به عبارت دیگر میبایست با آگاهسازی، آموزش و توانمندسازی قربانیان بالقوه، فرصت ارتكاب جرم را از تبهكاران سلب كرد و آنان را در رسیدن به اهدافشان ناكام گذاشت. در اولین گام لازم است نگاهی اجمالی به رایجترین شگردهای این مجرمان داشته باشیم.
* شگردهای مورد استفاده مأموران قلابی:
- مأمورین قلابی با آگاهی از نقاط ضعف و تخلفات افراد، وجهی را به صورت مستقیم یا غیر مستقیم طلب میكنند تا به اصطلاح از اقدام قانونی بر علیه آنان صرف نظر كنند.
زنان و دختران بدحجاب، اتباع خارجی غیر مجاز، دختران و پسرانی كه بدون موازین شرعی در معابر یا اماكن خلوت ظاهر میشوند، كسبه بدون جواز كسب و رانندگی فاقد گواهینامه و ... از اصلیترین طعمههای این تبهكاران محسوب میشوند.
- برخی از مجرمان تحت پوشش مأموران، با استفاده از مدارك شناسایی جعلی، با عناوین مختلف مانند مأمور مبارزه با مواد مخدر ، مأمور مبارزه با مفاسد (برای جمعآوری ماهواره) و ... به منازل افراد مراجعه و اقدام به اخاذی میكنند.
- این افراد بعضاً با كسب اطلاعات مورد نیاز خود در حین صحبت، زمینه را برای ارتكاب جرایمی نظیر سرقت فراهم میكنند.
- بازرسی بدنی از افراد یا بازرسی خودروی آنان به بهانه حمل مواد مخدر، سلاح و یا كالای قاچاق، یكی دیگر از شگردهای این مجرمان محسوب میشود.
* چگونه میتوانیم مأموران قلابی را تشخیص دهیم؟
- مأموران قلابی در جریان بازرسی، جلب و دستگیری، به انحاء مختلف از ارائه كارت شناسایی با حكم قضایی طفره میروند.
- مجرمان تحت پوشش مأموران معمولاً با به نمایش گذاشتن مبالغهآمیز اسلحه، بیسیم و یا دستبند همراه خود سعی در ترساندن افراد میكنند.
- مجرمان مأمورنما تلاش میكنند تا در سریعترین زمان ممكن اقدامات خود را انجام داده و از محل دور شوند؛به همین خاطر معمولاً دچار عجله و دستپاچگی میشوند.
- مأموران قلابی معمولاً طعمههای خود را تهدید میكنند كه در صورت عدم تمكین، آنان را به مراكز نظامی و انتظامی خواهند برد و تأكید میكنند كه در آن مراكز مجازات و تبعات بسیار سنگینتری در انتظارشان خواهد بود؛ ولی جالب این كه در صورت پیش قدم شدن افراد برای مراجعه به مراكز یاد شده سریعاً عقبنشینی میكنند.
- مأموران قلابی معمولا در نقاطی پرت و مكانهایی كه كمتر محل تردد گشت نظامی و انتظامی است، مرتكب اعمال مجرمانه میشوند.
- مأمورنماها برای این كه قدرت عكسالعمل را از طرف مقابل سلب كنند، میكوشند با ایجاد جو روانی و خشونت، قدرت تصمیمگیری طرف مقابل را دشوار كنند.
- مأموران قلابی از ارائه كارت شناسایی خودداری كرده یا كارت نامعلومی را فقط در یك آن جلوی چشم قربانیان خود میگیرند و هرگز فرصت ملاحظه دقیق را نمیدهند.
* چگونه فرصت را از تبهكاران سلب كنیم؟
واقعاً در برابر مأمورنماها چگونه باید عمل كنیم كه قربانی تبهكاری آنها نشده یا حداقل با شناسایی دقیق آنها اطلاعات لازم را در اختیار مأموران پلیس قرار دهیم؟ چند نكته مهم و كلیدی در این رابطه وجود دارد كه به بیان آن میپردازیم:
- همواره توجه داشته باشیم كه مأموران مسئول تعیین و اعمال هیچ نوع مجازات كیفری یا مالی (اخذ مبلغ جریمه و ...) به صورت مستقل نیستند.
- قبل از ارائه هرگونه پاسخ یا توضیح، با حفظ آرامش و خونسردی خود، از مأمورانی كه به شما مراجعه میكنند كارت شناسایی بخواهید و به دقت مندرجات كارت را ملاحظه كرده و ضمن تطبیق عكس با صاحب كارت، به تاریخ اعتبار آن توجه كنید.
- با توجه به این كه مأموران برای ورود به منزل افراد، باید علاوه بر كارت شناسایی معتبر، حكم قضایی ورود به منزل (با درج مشخصات كامل) ارائه كنند، بنابراین به افرادی كه بدون حكم و صرفاً با نشان دادن كارت شناسایی، قصد ورود به منزل شما را دارند، اعتماد نكرده و مراتب را سریعاً به پلیس اطلاع دهید.
- آشنایی با قوانین و مقررات و اعتماد به نفس از نكات بسیار دیگری است كه میتواند به ناكام گذاشتن مأموران قلابی منجر شود.
- در صورت پیشنهاد مأموران قلابی برای مراجعه به كلانتری، خودتان پشت فرمان بنشینید و هرگز خودروی خود را در اختیار آنان قرار ندهید. همچنین سعی كنید شماره پلاك خودروی آنان را به فرد دیگری اعلام كنید تا در صورت بروز هرگونه اتفاق، امكان ردیابی این افراد وجود داشته باشد.
* مجازاتهای قانونی
تبعات و پیامدهای جرایمی كه این افراد مرتكب میشوند، از منظر اجتماعی دارای اهمیت زیادی است؛ چرا كه این قبیل جرایم باعث ایجاد رعب و وحشت در جامعه شده و امنیت عمومی را تهدید میكنند. به همین دلیل قانونگذار مجازات مضاعفی را برای مرتكبین پیشبینی كرده است.
* ماده 555 قانون مجازات اسلامی:
هر كس بدون سمت رسمی یا اذن از طرف دولت، خود را در مشاغل دولتی اعم از كشوری یا لشكری و انتظامی كه از نظر قانون مربوط به او نبوده است، دخالت دهد یا معرفی كند، به حبس از 6 ماه تا 2 سال محكوم خواهد شد و چنانچه برای دخالت یا معرفی خود در مشاغل مزبور، سندی جعل كرده باشد، مجازات جعل را نیز خواهد داشت.
* ماده556 قانون مجازات اسلامی:
هر كس بدون مجوز و به صورت علنی لباسهای رسمی مأموران نظامی و انتظامی جمهوری اسلامی اسلامی ایران یا نشانها، مدالها یا سایر امتیازات دولتی را بدون تغییر یا با تغییر جزئی كه موجب اشتباه شود، مورد استفاده قرار دهد، در صورتی كه عمل او به مجازات قانون دیگری مستلزم مجازات شدیدتری نباشد، به حبس از 3 ماه تا یك سال و یا جزای نقدی از یك میلیون و 500 هزار ریال تا 6 میلیون ریال محكوم خواهد شد و در صورتی كه از این عمل خود سوء استفاده كرده باشد، به هر دو مجازات محكوم خواهد شد.
اما آیا مجازاتهای قانونی برای پیشگیری از چنین جرایمی به تنهایی كافی است؟
واقعیت این است كه تشدید مجازات هر چند هزینه ارتكاب جرایم را افزایش میدهد، اما هرگز كافی نیست؛ بلكه بایستی فرصت ارتكاب به جرم نیز تا حد ممكن محدود شود.